Asansör yönetiminde en çok karıştırılan iki kavram: aylık bakım ve yıllık periyodik kontrol. Bunlar farklı işlerdir, farklı taraflarca yapılır ve birbirinin yerine geçmez.
Bakım ile periyodik kontrol arasındaki fark
| Aylık bakım | Yıllık periyodik kontrol | |
|---|---|---|
| Kim yapar? | Yetkili asansör bakım firması | Bağımsız A tipi muayene kuruluşu |
| Amacı | Asansörü çalışır ve güvenli tutmak | Asansörün güvenliğini tarafsız denetlemek |
| Sıklık | Ayda en az 1 | Yılda 1 |
| Sonuç | Bakım kaydı / raporu | Kontrol raporu + renkli etiket |
Denetimin tarafsız olması için, bakımı yapan firma ile kontrolü yapan kuruluşun birbirinden bağımsız olması gerekir. Yani bakım firmanız size "kontrolü de biz yaparız" diyemez.
Süreç nasıl işliyor?
- Yükümlülük bina yöneticisindedir. Periyodik kontrolün yaptırılmasını sağlamak ve masrafını bina bütçesinden karşılamak yöneticinin görevidir.
- Kontrol planlanır. İlgili belediyenin sözleşmeli olduğu ya da yetkilendirilmiş A tipi muayene kuruluşu üzerinden kontrol randevusu oluşturulur.
- Kontrol yapılır. Muayene mühendisi asansörü mekanik, elektriksel ve güvenlik açısından test eder.
- Rapor ve etiket verilir. Tespit edilen uygunsuzluklar raporlanır, sonuca göre yeşil, mavi, sarı veya kırmızı etiket iliştirilir.
- Eksikler giderilir. Uygunsuzluklar, raporda belirtilen süre içinde yetkili bakım firması tarafından giderilir.
- Gerekiyorsa takip kontrolü yapılır. Özellikle kırmızı etikette, eksiklerin giderildiğini teyit eden yeni bir kontrol gerekir.
Kontrolde neye bakılıyor?
Muayene kapsamı geniştir; ana başlıklar şunlardır:
- Kat ve kabin kapıları: kilit sistemi, kontaklar, kapı açılma güvenliği
- Güvenlik tertibatları: hız regülatörü, paraşüt tertibatı, tamponlar, fren sistemi
- Askı sistemi: halat/kayış durumu, gerginlik, aşınma, bağlantı noktaları
- Elektrik güvenliği: topraklama, kaçak akım koruması, pano düzeni, etiketleme
- Kuyu ve makine dairesi: aydınlatma, erişim güvenliği, kilitleme, temizlik ve düzen
- Acil durum sistemleri: alarm butonu, acil aydınlatma, haberleşme, kurtarma tertibatı
- Belgeler: bakım sözleşmesi ve bakım kayıtlarının varlığı
Kontrol öncesi hazırlık: 7 maddelik ön kontrol
Kontrol gününden birkaç hafta önce şunları gözden geçirmek, olumsuz sonuç riskini belirgin şekilde azaltır:
- Makine dairesi kilitli, temiz ve içinde asansöre ait olmayan eşya yok mu?
- Makine dairesi ve kuyu aydınlatması çalışıyor mu?
- Kabin içi alarm butonu ve acil aydınlatma test edildi mi?
- Kat kapıları düzgün kilitleniyor, kapı açıkken asansör hareket etmiyor değil mi?
- Kat hizası tutuyor mu, kabin durduğunda basamak oluşuyor mu?
- Bakım sözleşmesi güncel ve bakım kayıtları eksiksiz mi?
- Geçen yılın raporunda kalan eksikler kapatıldı mı?
Pratik öneri: Geçen yılki kontrol raporunu saklayın ve bu yılki kontrolden bir ay önce bakım firmanızla birlikte madde madde gözden geçirin. Çoğu bina, tekrar eden aynı uygunsuzluklar yüzünden ikinci kez olumsuz sonuç alıyor.
Sık sorulanlar
Kontrol ücretini kim öder?
Periyodik kontrol bedeli bina tarafından karşılanır ve bina yöneticisi tarafından ödenir. Bu bedel aylık bakım ücretinden ayrıdır.
Kontrol yaptırılmazsa ne olur?
Periyodik kontrolü yaptırılmayan asansörler mevzuata aykırı durumdadır. Belediye tarafından tespit edilmesi hâlinde asansörün kullanımı kısıtlanabilir ve bina yönetimi hakkında yaptırım uygulanabilir.
Bakım firmam kontrolde yanımda olur mu?
Kontrolü bakım firması yapmaz, ancak kontrol sırasında teknik desteğe hazır bulunması işinizi kolaylaştırır. Biz, bakım hizmeti verdiğimiz binalarda kontrol gününde ekip bulundurup soruları yerinde yanıtlıyoruz.
Kontrol takviminiz yaklaşıyorsa, öncesinde asansörünüzü ücretsiz ön denetimden geçirelim; olası uygunsuzlukları rapor gelmeden önce görün.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Mevzuat hükümleri güncellenebildiğinden, binanız için bağlayıcı olan bilgi elinizdeki periyodik kontrol raporu ve yürürlükteki yönetmelik metnidir.